بودند و معاويه سلطان بود و حضرت رسول صلى الله عليه و آله فرموده است مدت خلافت خلفا بعد از من سى سال خواهد بود و بعد از آن خلافت مبدل به سلطنت خواهد شد . آن شخص از شنيدن اين كلام آشفته شد و شروع به تشنيع و ملامت من نمود و چون صبح شد به مردم اظهار داشت كه اين شخص رافضى است و اگر من خود را به قافله نمىرساندم مرا مىگرفتند و آزار و سياست مىكردند و نظير اين فقره براى آنها بسيار است . و از رسوم آنها يكى اين است كه جامه‌هاى كهنه را از طول پاره مىكنند و مىپوشند و با يكديگر انسى دارند و مباشر امور حمامهاى آنها نسوانند و عمامهء اهالى مثل و ساده و مخده‌هاى كوچك مىباشد و اخلاقشان مثل وحوش و آدابشان منكر و بد است و دجال از بازار آنها خروج مىنمايد . و اعظم بلاد جبل ديلم و رى است و اول كسى كه بر رى و ديلم غالب شد و اين دو ولايت را از چنگ خلفاى آل سامان انتزاع كرد حسن بن بويه بود كه خود را ملقب به ركن الدوله كرد و پسرش بويه را به مؤيد الدوله و برادرش على را به فخر الدوله . و سپهسالار قشون ايشان در دامغان بود . و عوام بر خانه و مزارع ايشان غلبه نمودند و اكثر مردم از جور و ستم آنها جلاى وطن كردند . و اين سلسله از براى سلطنت الآن باصلاحيت‌تراند و سياستهاى عجيب و غريب و رسوم بد دارند . اما متعرض متروكات و ميراث وراث نمىشوند و جايزه و انعامى كه دادند تا حال حيات مجرى مىدارند و در جنگها صاحب صولت و هيبت و ثبات و صبر مىباشند و فتح مىكنند . و مملكتى وسيع و دولتى قوى دارند چنان‌كه در مملكت چين و يمن اسم وصيت آنها سارى است و با پادشاهان زمان و سلطان مشرق‌زمين مقاومت نمودند و خلفاى بنى عباس در پناه ايشان هستند و اقاليم سبعه در قبضهء قدرت و اطاعت ايشان است . و جزيه و خراج در اين اقليم كم است و سنگين نيست مگر در اصفهان و توابع آن . [ دخل قصبهء يهوديه سى هزار درهم است ] « 22 » و خراج رى ده هزار درهم و ماليات دينور سه هزار هزار درهم و منال قم دو هزار هزار درهم و زنجان هزار هزار و ششصد و بيست و هشت هزار درهم و صيمره سه هزار هزار و صد هزار درهم و كاشان هزار هزار درهم و دماوند ده هزار هزار درهم مىباشد . اما :

--> ( 22 ) - ترجمهء احسن التقاسيم : [ كه از هربار كه به يهوديه درآيد سى درم مىستانند ] .